گريه او باشد پس اگر سبب ديگر ظاهر نيست علاج گوش او نمايند و بايد كه مرضعه جوان باشد از بيست و پنج سال كمتر نباشد و از سى و پنج زياده و نه بسيار فربه و بسيار لاغر نباشد و خوش‌خلق و حسينه و صالح پستان بود اى نه مسترخى باشد پستان ادويه خسپيده و نيز معتدل در سختى و نرمى باشد و شير وى معتدل القواء بود و معتدل المقدور و سپيدرنگ و خوش‌بو و شيرين و مشابه الاجزا و كف در آن بسيار نباشد و وضع حمل مرضعه در مدت طبيعى بوده باشد و پسر زائيده باشد و در ميان وضع و ارضاع مدّت متوسطه گذشته باشد و ارضاع حامل و جماع مرضعه عقلا و نقلا ممنوع است و بهترين اغذيه مرضعه نان گندم است و گوشت برّه و ماهى كه بىعفونت و بىصلابت باشد و از بقول ترهء كاهو و از فواكه بادام و فندق مفيد است ف [ مرضعه را برياضت و استحمام معتدل ساختن ] بدانكه مرضعه را برياضت و استحمام معتدل بفرمايند و اگر شير غليظ و كريه الرائحه باشد دوشيده زمانى در هوا بگذارند و بعده بنوشانند و مرضعه را سكنجبين بزورى كه با ملطفات همچو پودينه و زوفا و امثال ان پخته باشند بدهند و اگر شير قليل بود بسبب حرارت تمام بدن حسب سبب تعديل نمايند و اگر از حرارت پستان بود فقط تضميد مبردات كافيست و غذا آش جو و اسفاناخ و امثال آن بهتر است و آنجا كه قلت شير از برودت يا از سدّه يا از ضعف قوة جاذبه پستان باشد زياده كرده شود در غذا هرچه لطيف مائل بحرارت بود و نيز تخم گزر مفيد است و بايد دانست كه ماليدن پستان در تكثير شير اثر تمام دارد ف [ معالجه اطفال ] در معالجه اطفال احتياط تمام واجب شناسند و از هرچه قوى الاثر بود و بر طبع اينها ناگوار باشد احتراز فرمايند و كافور هرگز ندهند و از حموضات منع نمايند در وقت ارضاع اما بعد فطام سكنجبين قليل الحموضت مضائقه ندارد و اصلا چيزى گرم خشك ندهند مگر بعارضه و تقويت اطفال حسب مزاج به استعمال مفرحات ياقوتيه بغايت خوب است و بدانند كه انار مقوى جگر است و بهى و امرود شيرين مقوّى معده و سيب مقوّى دل و نيز براى تنقيهء گرده و مثانه تخم خربزه و تخم خيارين نافع بود و باديان كوفته بيخته با شكر آميخته گاه‌گاه خورانيده باشند و در علاج شيرخواره ملاحظه حال مرضعه بيشتر كنند و اللّه اعلم ف [ نصائح براى معالج ] در نصائح چند براى معالج بدانكه سزاوار است معالج را كه خوگير نسازد طبيعت را بكسل اى ؟ ؟ ؟ دواى انحراف آن صحت بعلاج